EMDR

EMDR staat voor ‘Eye Movement Desensitization and Reprocessing’. Letterlijk vertaald betekent het: door oogbeweging minder gevoelig worden en opnieuw verwerken. Iedere gebeurtenis die als herinnering een blijvend negatief effect op iemands leven heeft, wordt traumatisch genoemd.

Typisch voor een traumatische herinnering zijn de hevige emoties, de levendige beelden en de fysieke reacties daarop. Deze herinneringen worden telkens weer geactiveerd in situaties die lijken op die tijdens de traumatische gebeurtenis. Zo kan een geluid dat je hoort, een geur die je ruikt, of een beeld dat je ziet, de beelden en de gevoelens aan die gebeurtenis weer levendig terugbrengen, inclusief alle lichamelijke reacties van toen.

De EMDR behandelmethode wordt in Nederland bij volwassenen toegepast sinds 1994 en bij kinderen en jongeren sinds 2000. Bij EMDR worden elementen van verschillende gangbare therapievormen gecombineerd met beurtelings stimulatie van beide hersenhelften. Zo wordt de informatieverwerking in de hersenen gestimuleerd. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat EMDR succesvol is bij volwassenen. En ook bij kinderen zijn de uitkomsten veelbelovend. Klachten verminderen of verdwijnen en uit onderzoek blijkt dat dit resultaat blijvend is.

Wanneer EMDR?

EMDR kan worden toegepast om de vastgelopen verwerking van traumatische ervaringen weer op gang te helpen. Bepaalde ervaringen kunnen diep ingrijpen in het leven van mensen. Een groot deel van de getroffenen “verwerken”deze ervaringen op eigen kracht. Bij anderen ontwikkelen zich psychische klachten, zoals:

  • Prikkelbaarheid
  • Woede-uitbarstingen
  • Concentratiestoornissen
  • Overmatige waakzaamheid
  • Buitensporige schrikreacties
  • Moeite met in- of doorslapen
  • Nachtmerries of flashbacks
  • Beperkt uiten van affect
  • Intense reacties van angst
  • Hulpeloosheid of walging
  • Instabiliteit in de emotionele beleving

Kinderen kunnen ook extra aanhankelijk zijn of lichamelijke klachten hebben zoals hoofd- of buikpijn. Uitgangspunt is telkens dat deze klachten zijn ontstaan als gevolg van één of meer beschadigende ervaringen. De belangrijkste insteek van de EMDR therapeut is de cliënt te helpen de herinneringen aan deze gebeurtenissen te verwerken, met de bedoeling daarmee de klachten te verminderen of te laten verdwijnen.

Hoe werkt EMDR?

Dat EMDR werkt bij trauma’s lijdt geen twijfel. Er bestaan inmiddels 21 gecontroleerde onderzoeken naar de effectiviteit van EMDR. Dit maakt EMDR op dit moment de meest geëvalueerde behandeling op het gebied van trauma.

Kort geschetst houdt de geprotocolleerde behandeling het volgende in:
De therapeut zal vragen aan de nare belevenis terug te denken inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Eerst gebeurt dit om meer informatie over de traumatische beleving te verzamelen. Daarna wordt het verwerkingsproces opgestart. Door het met de ogen volgen van de hand van de therapeut of bilaterale audio stimulatie (klikjes via de koptelefoon) wordt het informatieverwerkingssysteem in de hersenen gestimuleerd. De EMDR procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. De cliënt wordt na elke set oogbewegingen gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende verandering, waarna er een nieuwe set volgt. De aangeboden sets oogbewegingen of geluiden zullen er langzamerhand toe leiden dat de herinnering haar kracht en emotionele lading verliest.

Zijn er ook nadelen?

Na afloop van een EMDR therapie kunnen de effecten nog even doorwerken. Dat is natuurlijk goed. Toch kan dit in sommige gevallen de cliënt het idee geven even de regie kwijt te zijn. Bijvoorbeeld als er nieuwe beelden of gevoelens naar boven komen. Vaak is het dan een geruststelling om te weten dat dit in de regel niet langer dan drie dagen aanhoudt. Daarna is er als het ware een nieuw evenwicht ontstaan. Het is aan te bevelen een dagboekje bij te houden en op te schrijven wat er naar boven komt. Deze ervaringen kunnen dan in de volgende zitting aan de orde komen.

Wilma Huizinga is master practitioner EMDR.